CVS en fibromyalgie blijven controversiële onderwerpen, en fysiotherapie voor deze patiënten des te meer. In deze bijdrage integreren we de recente klinische en fundamentele onderzoeksresultaten in het klinisch redeneringsproces van CVS- en fibromyalgie-patiënten. Daarbij is het van belang om rekening te houden met het erger worden van de klachten onder invloed van lichamelijke inspanning, hetgeen gerelateerd is aan het verder ontregelen van het immuunstelsel door overdreven inspanning. Daarom zijn oefentherapieën met een lage tot matige intensiteit met korte oefenblokken en lange rustpauzes aangewezen, temeer om tegemoet te komen aan het vertraagd recuperatievermogen na inspanning. 

Deze principes dienen ook toegepast te worden in het dagelijks leven van de patiënt, hetgeen mogelijk is door het aanleren van pacing zelfmanagement. Voor fysiotherapie bij patiënten met een (comorbide) fibromyalgie is het van belang te beseffen dat er zowel perifere als centrale oorzaken zijn van de chronische veralgemeende pijnklachten. 

Perifeer is er in de musculatuur van patiënten met fibromyalgie een verstoorde vascularisatie, een verlaagde pijndrempel en een slechte energielevering, hetgeen resulteert in een musculaire hypoxie. De centrale pijnverwerkingsprocessen zijn bovendien ontregeld (centrale sensitisatie). Voor de fysiotherapie betekent dit dat oefentherapieën aan een lage intensiteit moeten voldoen en indien mogelijk in warm water moeten uitgevoerd worden. Ter desensitisatie van het centraal zenuwstelsel is het geven van educatie over pijnfysiologie aangewezen.